H.F. Landman & Zoon


Op 6 januari 1906 werd een Hinderwet Vergunning afgegeven voor de oprichting van een machinefabriek, ketelmakerij en constructiewerkplaats aan de West Frankelandsedijk en Havendijk. Het bedrijf kwam uit Rotterdam en ging zich vestigen op de door de firma gekochte terreinen waarop de houtzagerij van de Firma Plant & Co gevestigd was geweest. Al spoedig volgde de aanbesteding van de bouw van een fabriek, dwarshelling en kantoorgebouw etc. aan de Havendijk. De opdracht voor de bouw werd gegund aan de heer J. Nederhorst uit Gouda. Deze aannemer, niet onbekend in Schiedam, had ook het kantoorpond en de hellingen van Werf Gusto gebouwd in 1903/1904. Aan de productiehal, die enige gelijkenis vertoont met de hallen van de Werf Gusto is dat ook wel te zien.

Op 7 augustus 1906 was de oprichting van de NV Constructiewerkplaatsen, machinefabriek en scheepswerf v/h H.F. Landman & Zn, zulks ter voortzetting van de zaken van Adrianus Cornelis en Hendrikus Johannes Marie Landman een feit. Men maakte stoomwerktuigen, ijzerconstructies, bruggen, stoomketels en daarnaast ook ijzeren telefoonpalen model Eifel.

Men ging ook schepen bouwen en in 1907 kwam de Ameland II gereed. Het schip werd gebouwd in opdracht van Rijkswaterstaat voor de veerdienst Ameland-Holwerd. Men bouwde daarna ook een spoorbrug voor de Zuidplaspolder bij Moordrecht (Tweede Gouwebrug)*. Het waren toch producten van formaat en het leek ook goed te gaan maar dat was, zoals later zou blijken, schijn.

Aanscherping van de Arbeidswet:
Eind 1909 werd de Arbeidswet aangescherpt en werd het wettelijk niet toegestaan, dat jongens jonger dan 14 jaar werden aangesteld als arbeidskrachten. Dit had tot gevolg dat zowel Smulders (Werf Gusto) als ook de firma Landman respectievelijk 25 en 20 jongens moesten ontslaan.

Faillissement:
Op 4 maart 1910 werd het faillissement uitgesproken. Er was een tekort van 5 á 6 ton. Op 15 maart werd op last van de curators de productie stopgezet. Dit betekende het ontslag van de 200 man personeel van de scheepswerf/machinefabriek. Op 22 april liet de firma Piet Smit te Rotterdam en Kinderdijk weten de lopende opdrachten van de in staat van faillissement verkerende firma Landman & Zn. over te nemen en een regeling met de crediteuren te treffen. De productie werd hervat en de mannen konden voorlopig weer aan de slag. Op 8, 9 en 10 juni 1910 werd  de pas voor 4 jaren geleden nieuwgebouwde machinefabriek-scheepwerf en constructiewerk plaatsen van de  N.V. v.h. H. T. Landman & Zn., in publieke veiling verkocht. Zowel de vele werklieden van deze fabriek, die in het geheel een oppervlakte besloeg van circa 30.000 M2, alsook Schiedam hoopten dat de onderneming weer als machinefabriek zou worden geëxploiteerd. De verwachting was, dat het bedrijf een doorstart zou kunnen maken, omdat vrijwel onmiddellijk nadat het bedrijf moest worden stopgezet, de curatoren zeer snel de onderhanden zijnde werken hadden uitbesteed aan de Machinefabriek van P. Smit Jr. te Rotterdam, die ongeveer alle werklieden, een week nadat zij bedankt waren, weer aan kon stellen.

Verkoop:
Het gereedmaken voor de veiling, waarvan de catalogus der machinerieën circa 2000 nummers bevatte, is geschied onder leiding van de makelaar H. van Essen te Amsterdam, door wiens medewerking ook is gezorgd, dat het bedrijf hiervoor niet behoefde te worden stopgezet. In een openbare verkoping werd het bedrijf inclusief de opstallen verkocht voor ƒ 134.000.- + ƒ 4.285.- trekgeld. In november 1910 eindigde het faillissement. Niet lang daarna werden de fabriekspanden gekocht door de firma W. Hasekamp & Co.  en vestigde zich daar als distillateur.

*We hebben dit slechts één keer kunnen vinden in een publicatie over het bedrijf. Het moet toch een flinke opdracht zijn geweest. Uitgaande van de datum en de overname van de lopende opdrachten door Piet Smit zou het de tweede ‘Gouwe’ spoorbrug kunnen zijn.

bronnen: Schiedamsche Courant  & Nieuwe Schiedamsche Courant 1906-1911
Wiki-verhalen persoonlijk archief W. Rook
headerfoto: goudawaterstad.eu / fotograaf: Onbekend
foto: Tweede Gouwebrug: wikimedia (1989) / fotograaf: Onbekend

foto: Gemeentearchief Schiedam / fotograaf: Onbekend


Scheepsbouwmuseum.nl 2021

Laatst bijgewerkt op: 2 september 2021